Disiplin cezası uygulamalarından kaynaklı olarak Devlet memuru aylığından kesinti yapılması gereken hallerde, kesintiye tabi tutulacak aylığın nasıl hesaplanacağı konusunda tereddüt yaşanabilmektedir.
Devlet memurları hakkında; tekerrür nedeniyle kınama cezasının uygulanmasında, aylıktan kesme cezasının uygulamasında ve kademe ilerlemesi cezasının alt ceza şeklinde uygulanmasında, aylıktan kesme (brüt aylıktan 1/30 - 1/8 arasındaki oranlarda) uygulamasıyla karşılaşılmaktadır. Ayrıca, 1/4’e ulaşmış memura kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesi gereken hallerde de aylıktan kesme (brüt aylıktan 1/4 - 1/2 arasındaki oranlarda) uygulamasına gidilmektedir.
Brüt aylık nedir?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, bu Kanun kapsamında ücret alanlar için “Aylık” kavramını açıkça tanımlayarak;
-Memurun bulunduğu derece/kademeye denk gelen gösterge rakamının genel bütçe kanununda o yıl için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın memurun aylık tutarını göstereceğini,
-657 sayılı Kanuna tabi kurumların kadrolarındaki personelin aylığının; hizmet sınıfı, görev türü ve aylık derecesi itibariyle belirlenmiş olan ek gösterge rakamının eklenmesi suretiyle hesaplanacağını
hükme bağlamıştır.
Öte yandan, en yüksek Devlet memuru aylığı hesaplanırken de; gösterge (1500) ve ek gösterge (8000) rakamları toplamı ile içinde bulunulan dönemde geçerli aylık katsayısı çarpılmaktadır.
Uygulamada aylıktan kesme cezası uygulaması
Disiplin cezası uygulamaları kapsamında memurların (aylıkları 657 sayılı Kanuna göre ödenenlerin) brüt aylık ücretinden kesinti yapılırken, memurun aylık göstergesi ile ek göstergesi toplamının güncel aylık katsayısı ile çarpımı ile elde edilecek tutarın esas alınması gerekirken, uygulamada bazı kurumların memurun brüt aylığını hesaplarken; gösterge ve ek göstergenin yanı sıra zam ve tazminatlar ile ek ödemeleri de hesaplamaya dahil ettikleri görülmektedir.
Ancak, konuya ilişkin olarak idari yargı yerlerince verilen kararlarda ve (mülga) Devlet Personel Başkanlığı tarafından verilen mütalaalarda, memurun brüt aylık hesabında sadece gösterge ve ek göstergenin esas alınacağı belirtilmiştir.
Bu çerçevede, memurunyeri.com olarak konuyu değerlendirdiğimizde, aylıktan kesme uygulamasında Devlet memurunun brüt aylık tutarının; aylık derecesine/kademesine esas gösterge ile kadro derecesi itibariyle yararlandığı ek gösterge toplamının cezanın verildiği tarihi izleyen aybaşında geçerli olan aylık katsayısıyla çarpımı tutarı olacağını düşünmekteyiz.
Memurun brüt aylığının hangi unsurlardan oluştuğuna dair örnek görüş ve kararlar
**Danıştay 1. Dairesinin 6.5.1999 tarihli ve E:1999/55, K:1999/81 sayılı Kararında; “… 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, aylığın tanımı açık bir şekilde yapılmıştır. Bu nedenle günün ekonomik koşulları dikkate alınarak Devlet Memurları Kanunundaki aylık tanımı, diğer ödeme unsurlarını da kısmen ya da tamamen kapsayacak biçimde ancak yeni bir yasal düzenlemeyle değiştirilebilir. Böyle bir düzenleme yapılmadıkça 657 sayılı Kanunda yer alan aylık tanımının, yukarıda sayılan diğer ödeme unsurlarını da kapsayacak şekilde yorum yoluyla değiştirilmesinin mümkün olamayacağı görüşüne varılmıştır.” denilmiştir. Karar için tıklayınız …
**Danıştay 5. Dairesinin 28.2.1989 tarihli ve E:1987/2391, K:1989/338 sayılı Kararında; “… aylık ücret kavramının gösterge (ek gösterge dahil) rakamlarının Genel Bütçe Kanununda o yıl için tesbit edilen katsayı ile çarpılması sonucunda bulunacak miktarı ifade ettiğinde duraksamaya yer bulunmadığı …” şeklinde değerlendirmede bulunulmuştur. Karar için tıklayınız …
**Devlet Personel Başkanlığınca verilen bir mütalaada; “… disiplin soruşturmaları sonucu verilen aylıktan kesme cezasına esas olan tutarın, … Devlet memurları için gösterge ve ek gösterge rakamının toplamının bütçe kanunlarıyla tespit edilen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak brüt tutardan … oluşması gerekmekte olup, bu miktar üzerinden disiplin cezasında öngörülen oranda kesinti yapılması gerektiği mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.