"Pandemi sürecinde sergiledikleri performansla Türkiye'nin acil ihtiyaçlarının acil çözüm noktalarından biri haline gelen meslek okulları dönüşümle yeni döneme hazırlanıyor''
Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Mahmut Özer mesleki eğitimdeki dönüşüm sürecini verdiği bir röportajda anlattı
‘’Mesleki eğitimde akademik ve genel becerilere daha fazla ağırlık verilecek. 55 alan ve 203 dalda eğitim verilen meslek liseleri yeni dönemde 47 alan ve 109 dalda eğitim sunacak’’ diyen Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Mahmut Özer tüm bu sürecin 2020-2021 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlayacağını belirtti.
ATP ve AMP programlarında farklılıklar neler?
İlk üç sene her iki program türünde aynı dersler alınacak. AMP programına yerleşen başarılı bir öğrenci son sınıfta akademik başarı kriterini sağlarsa ATP programına geçebilecek. ATP'deki bir öğrenci de AMP programına geçiş yapabilecek. Dolayısıyla programlar arasında esnek bir yapı oluşturuldu.
- Akademik derslerde artış oldu mu?
Evet. ATP programında 12. sınıfta öğrenciler ortak derslerin yanı sıra haftada 31 ders saati farklı akademik dersler alabilecekler. AMP programında ise öğrenciler 12. sınıfta ortak derslerin yanı sıra haftada 24 saat (3 gün) işletmelerde mesleki eğitim ile birlikte 7 ders saatinde de seçmeli meslek dersleri ve sertifika dersleri alabilecekler.
Ortak dersler azalmadı
- Lise birinci sınıfta diğer lise türleri ile ortak dersler azaldı mı?
Hayır. Tüm lise türlerindeki ortak derslerde bir azaltmaya gitmedik. Lise birinci sınıfa ilave meslek dersleri eklemiş olduk.
- Değişiklikler ne zaman uygulanacak?
Tüm süreç tamamlandı. 2020-2021 eğitim-öğretim yılından itibaren yeni program uygulamaya giriyor.
Adaptasyon güçlendirildi
- Dönüşümün arka planında hangi motivasyonlar rol oynadı?
Otomasyon ve yapay zekâ teknolojileri artık hayatın tüm alanına yayılıyor. Üretim ve hizmet sektörlerin de de yaygın şekilde kullanılmaya başlandı. Teknoloji çok hızlı değişiyor. Kısa sürelerde yaşanan dönüşümler iş piyasasında mesleki beceri setlerinde dinamik dönüşümleri beraberinde getiriyor. Yeni durum, mesleğe özgü beceri setlerini kazandırmaya ağırlık veren geleneksel mesleki eğitim sistemlerini zamanla yetersiz kılmaktadır. Bu şekilde mezun olanlar uzun vadede, mevcut işlerinin yeni becerilerine adapte olamadıkları ve ortaya çıkan beceri uyuşmazlıkları nedeniyle ya işsiz kalıyorlar ya da daha alt seviyelerde istihdam ediliyorlar. Bu durum, iş piyasasının ihtiyaç duyduğu insan kaynağını karşılayamaması ve beceri uyumsuzluklarının artması risklerine yol açmaktadır. Dolayısıyla, yeni durumlara adaptasyonu güçlendiren akademik ve genel becerilere daha fazla ağırlık veren ve daha genel bir mesleki eğitim tasarımı yaptık. Bizim sahada paydaşlarımızdan aldığımız görüşler de bu doğrultudaydı. Bu yaklaşım dünyadaki yeni eğilimle de örtüşüyordu.
Alan ve dal sayısı azaltıldı
- Eğitim verilen alanlarda nasıl bir değişim var? Son durum nasıl şekillendi?
Mesleki ve teknik Anadolu liselerinde halen iki program uygulanıyor: Anadolu Teknik Programı (ATP) ve Anadolu Meslek Programı (AMP). ATP programlarına sınavla öğrenci alınırken, AMP programlarına hem sınavla, hem de sınavsız yerleştirme yapılıyor. Liselerimizde 55 alan ve 203 dalda eğitim veriliyordu. Ortaöğretim seviyesine göre çok fazla ayrıntı vardı. Bazı dallar arasındaki farklar o kadar minimum seviyede idi ki ayrı dal olarak değerlendirilmesi anlamsızdı. İş piyasasındaki yeni koşulları ve mevcut programların farklılıklarını değerlendirilerek hem eğitim verilen alan sayısı hem de dal sayısı azaltıldı. Artık mesleki eğitimde 47 alan ve 109 dalda eğitim verilecek. İstihdam karşılığı olmayan dalları kaldırmanın ve eğitimi daha genel planlamanın, istihdam açısından da avantajları var. Mezunların daha geniş bir alanda istihdam edilme imkanına kavuşmuş oluyorlar.
- Sertifika dersi ne demek? Yeni bir yaklaşım olacak mı mesleki eğitimde?
İş piyasasında istihdam imkânlarını artıracak yeni becerilere yönelik dersler ilave ettik. Dijital becerilere ağırlık verdik. Bu beceri artık iş piyasasının ve yaşamın vazgeçilmez becerisi haline geldi. Bu nedenle 11. ve 12. sınıflarda tüm alan ve dallarda dijital becerileri artırmaya yönelik dersler koyduk ve bu dersleri de 'dijital beceriler sertifikası' ile ilişkilendirdik. Bu derslerde programlama (blok tabanlı programlama, yapay zekâ, robotik, oyun programlama), dijital tasarım (hazır web sayfası oluşturma, animasyon hazırlama) ve sosyal medya (e-ticaret, dijital pazarlama, veri analizi ve grafikler) becerilerini kazandırmayı hedefliyoruz. Öğrencilerimizin dijital becerilerini artırmayı hedefleyen bu sertifikanın içeriğini sürekli güncelleyeceğiz ve mezunlarımızın iş piyasası koşullarına adaptasyonunu güçlendireceğiz.
Birinci sınıfta meslek dersleri
- Sektörlerden öğrencilerin meslek dersleri ile geç tanıştıkları ve bu nedenle okul terklerinin arttığı şikâyetleri vardı. Bu eleştiri dikkate alındı mı?
Paydaşlarımızla yapılan toplantılarda sıklıkla dile getiriliyordu. Bunun gereği olarak lise birinci sınıfa alanın özelliğine göre 2-3 meslek dersi koyduk. Bu derslerden biri daha önce mesleki gelişim dersi olarak tanımlanan ders. Yeni programda Mesleki Gelişim Atölyesi olarak isimlendirildi, tüm alanlarda ortak ders oldu. Temel yeterliliklerin "temel okuryazarlık", "sosyoduygusal beceriler", "üstbilişsel beceriler" olmak üzere üç ana tema altında kazandırılması hedeflendi. Ayrıca, Ahilik ve Meslek Etiği, İş Sağlığı ve Güvenliği, Teknoloji ve Endüstriyel Dönüşüm, Çevre Koruma, Girişimci Fikirler, İş Kurma ve Yürütme, Fikrî ve Sınai Mülkiyet Haklar olmak üzere 7 farklı öğrenme birimi ile ilişkilendirildi. Mesleki eğitimde fikri mülkiyetler alanında patent, faydalı model, tasarım ve marka çalışmaları artık bizim çok önemsediğimiz bir alan oldu. Bu alanla ilgili ilk adım bu ders ile sağlanmış olacak."